Τετάρτη, 9 Μαΐου 2018

ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΚΑΛΟ ΚΑΙ ΤΟ ΚΑΚΟ- ΝΙΤΣΕ






Γιατί η μοναξιά είναι σε μας αρετή


Να ζεις με τρομερή και περήφανη αταραξία· πάντοτε εκείθεν.
- Να έχεις και να μην έχεις τα αισθήματά σου, τα υπέρ και τα κατά σου, κατά βούληση, να αφήνεσαι να τα έχεις και να κάθεσαι πάνω τους όπως πάνω σε άλογα, συχνά όπως σε γαϊδάρους – γιατί πρέπει να ξέρεις να χρησιμοποιείς την ηλιθιότητά τους τόσο καλά όσο και τη φωτιά τους.
Να κρατάς τα τριακόσια πρώτα πλάνα σου, αλλά και τα μαύρα γυαλιά σου: γιατί υπάρχουν περιπτώσεις όπου κανένας δεν πρέπει να κοιτά μέσα στα μάτια σου, κι ακόμη λιγότερο στους “λόγους” σου. Και να διαλέγεις για παρέα εκείνο το ευδιάθετο και μπερμπάντικο ελάττωμα, τη φιλοφροσύνη. Και να μένεις κύριος των τεσσάρων αρετών σου, του θάρρους, της διανοητικής διόρασης, της συμπάθειας, της μοναξιάς. Γιατί η μοναξιά είναι σε μας αρετή: είναι μια έξοχη ορμή και κλίση για καθαρότητα, που μαντεύει ότι κάθε επαφή μεταξύ ανθρώπων - “στην κοινωνία” - πρέπει αναπόφευκτα να είναι ακάθαρτη.
Κάθε κοινότητα σε κάνει κάπως, κάπου, κάποτε - “κοινό”.

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Έχουμε φάει ήδη όλοι σε τραπέζια στα οποία δεν ανήκαμε...

Τι σου συνέβη όμως;”
- “Δεν ξέρω”, απάντησε εκείνος διστακτικά· “ίσως πέταξαν οι Άρπυιες πάνω από το τραπέζι μου”.
Συμβαίνει συχνά σήμερα ένας άνθρωπος ήπιος, μετρημένος, επιφυλακτικός, να ξεσπάει ξαφνικά με μανία, να σπάζει τα πιάτα, να αναποδογυρίζει το τραπέζι, να φωνάζει, να λυσσά, να προσβάλλει τους πάντες – και στο τέλος να πηγαίνει στην άκρη, ντροπιασμένος, οργισμένος με τον εαυτό του – που; γιατί;
Για να πεθάνει της πείνας μόνος του;
Για να πνιγεί στις αναμνήσεις του;
- Όποιος έχει τις επιθυμίες μιας ανώτερης εκλεκτικής ψυχής και μόνο σπάνια βρίσκει το τραπέζι του στρωμένο και το φαγητό του έτοιμο, θα αντιμετωπίζει πάντα μεγάλο κίνδυνο: σήμερα όμως ο κίνδυνος αυτός έχει γίνει εξαιρετικός. Ριγμένος σε μια θορυβώδη και πληβεία εποχή, με την οποία δεν θέλει να φάει από το ίδιο πιάτο, μπορεί εύκολα να πεθάνει από πείνα και δίψα ή, αν ενδεχομένως “συμμετάσχει”, να χαθεί από ξαφνική αηδία.
- Έχουμε φάει ήδη όλοι σε τραπέζια στα οποία δεν ανήκαμε· και ακριβώς οι πνευματικότεροι από μας, που είναι και δυσκολότερο να τραφούν, γνωρίζουν εκείνη την επικίνδυνη δυσπεψία, που προέρχεται από μια ξαφνική διόραση κι απογοήτευση για το φαγητό και τους συνδαιτυμόνες μας – την αηδία του απόδειπνου.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Το ανακάλυψε άραγε;


Πόσο μοχθηροί μπορούν να είναι οι φιλόσοφοι!
Δεν γνωρίζω τίποτε πιο φαρμακερό από το αστείο που επέτρεψε στον εαυτό του να κάνει ο Επίκουρος εναντίον του Πλάτωνα και των πλατωνικών: τους αποκάλεσε διονυσοκόλακες. Αυτό σημαίνει στην κυριολεξία και σε πρώτο επίπεδο “κόλακες του Διονύσιου”, δηλαδή εξαρτήματα και χαμερπείς κόλακες του τυράννου· επιπρόσθετα όμως, θέλει να πει ότι “όλοι αυτοί είναι ηθοποιοί, δεν έχουν τίποτε γνήσιο” (γιατί διονυσοκόλαξ ήταν μια λαϊκή ονομασία για τον ηθοποιό). Και το δεύτερο νόημα είναι ακριβώς η κακία την οποία εκτόξευσε ο Επίκουρος εναντίον του Πλάτωνα: είχε ενοχληθεί από τον μεγαλόπρεπο τρόπο του Πλάτωνα και των μαθητών του, από την ικανότητά τους να εμφανίζονται στη σκηνή – ικανότητα την οποία δεν διέθετε ο Επίκουρος! Αυτός, ο γερο-δάσκαλος από τη Σάμο, που καθόταν κρυμμένος στον μικρό του κήπο στην Αθήνα και έγραψε τριακόσια βιβλία – ποιος ξέρει, ίσως από λύσσα και φιλόδοξο φθόνο εναντίον του Πλάτωνα; -
Χρειάστηκαν εκατό χρόνια για να ανακαλύψει η Ελλάδα ποιος ήταν αυτός ο κηποθεός Επίκουρος.
Το ανακάλυψε άραγε;
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------

- Βρίσκεται μήπως ένα αίνιγμα κρυμμένο εδώ;

Θα με πιστέψουν; Επιθυμώ όμως να με πιστέψουν: πάντα σκεφτόμουν άσχημα για τον εαυτό μου, μόνο σε πολύ σπάνιες περιπτώσεις το έκανα αυτό, μόνον όταν αναγκάστηκα, πάντα χωρίς να παίρνω χαρά από το “προκείμενο”, έτοιμος να απομακρυνθώ από “τον εαυτό μου”, πάντα δίχως πίστη στην έκβαση, χάρη σε μια ακατανίκητη δυσπιστία απέναντι στη δυνατότητα της αυτογνωσίας, η οποία με οδήγησε τόσο μακριά ώστε να δω μια contradictio in adjecto [αντίφαση στους όρους] ακόμη και στην έννοια “άμεση γνώση”, την οποία επιτρέπουν στον εαυτό τους οι θεωρητικοί – όλο αυτό το γεγονός είναι σχεδόν το πιο σίγουρο πράγμα που ξέρω για τον εαυτό μου. Πρέπει να υπάρχει μέσα μου ένα είδος απέχθειας στο να πιστεύω κάτι ορισμένο για τον εαυτό μου.
- Βρίσκεται μήπως ένα αίνιγμα κρυμμένο εδώ; Πιθανόν· αλλά ευτυχώς όχι για τα δόντια μου. - Προδίδει μήπως αυτό το είδος στο οποίο ανήκω; - Όχι σε μένα όμως: πράγμα που μου ταιριάζει αρκετά”.
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------



ΦΡΙΝΤΡΙΧ ΝΙΤΣΕ
ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΚΑΛΟ
ΚΑΙ ΤΟ ΚΑΚΟ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΑΝΟΠΤΙΚόΝ

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου