Δευτέρα, 21 Μαΐου 2018

Η οργή είναι τυφλή, πολλές φορές μας εμποδίζει να δούμε τα προφανή ... ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΣ


Η οργή είναι τυφλή, πολλές φορές μας εμποδίζει να δούμε τα προφανή




ΠΕΡΙ ΗΘΙΚΗΣ ΑΡΕΤΗΣ


Στο σύγγραμά του περί Ανομολογίας, ο Χρύσιππος λέει ότι “η οργή είναι τυφλή, πολλές φορές μας εμποδίζει να δούμε τα προφανή και πολλές φορές συσκοτίζει ό,τι έχουμε ήδη αντιληφθεί”, και λίγο παρακάτω συνεχίζει: “Τα πάθη, εν τέλει, όταν εμφανιστούν, ξεστρατίζουν τη λογική σκέψη και όλα όσα φαίνονται διαφορετικά απ’ ό,τι θα ήταν, και ωθούν βίαια προς πράξεις που αντιβαίνουν στη λογική”.
Μετά επικαλείται ως μάρτυρα τον Μένανδρο, που λέει:

Αλίμονό μου, ο ταλαίπωρος! Που στην ευχή ήτανε το
μυαλό μου
μέσα στο σώμα μου εκείνον τον καιρό,
που διάλεξα να κάνω τούτο και όχι το άλλο;
(ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ)

Ο Χρύσιππος πάλι συνεχίζει, λέγοντας ότι κάθε λογικό πλάσμα είναι από τη φύση φτιαγμένο έτσι ώστε να χρησιμοποιεί τον λόγο σε όλα τα πράγματα και να κυβερνιέται από αυτόν· συχνά, όμως, ο λόγος απορρίπτεται, όταν βρισκόμαστε υπό την παρόρμηση κάποιας άλλης πιο βίαιης δύναμης. Έτσι παραδέχεται αυτό που προκύπτει από τη διαφορά μεταξύ πάθους και λόγου.
Θα ήταν, βέβαια, γελοίο, όπως λέει ο Πλάτων, να πει κάποιος ότι τώρα είναι καλύτερος από τον εαυτό του και μετά χειρότερος, και μερικές φορές κύριος του εαυτού του κι άλλες πάλι όχι.
Πως, δηλαδή, είναι δυνατόν ο ίδιος άνθρωπος να είναι και καλύτερος και χειρότερος από τον εαυτό του ή να κυριαρχεί του εαυτού του και ταυτόχρονα να κυριαρχείται από αυτόν, αν ο καθένας δεν ήταν κατά κάποιο τρόπο διπλός από τη φύση του και αν δεν είχε μέσα του και το καλύτερο και το χειρότερο; Με τον τρόπο αυτό, όποιος κρατάει το χειρότερο υποταγμένο στο καλύτερο είναι κυρίαρχος και καλύτερος του εαυτού του, ενώ όποιος επιτρέπει το καλύτερο μέρος της ψυχής του ν’ ακολουθεί και να υπηρετεί το ακόλαστο και άλογο χαρακτηρίζεται χειρότερος από τον εαυτό του, ακρατής και διακείμενος ενάντια προς τη φύση.
Σύμφωνα με τη φύση, δηλαδή, η λογική, που είναι θεϊκή, αρμόζει να ηγείται και να κυβερνάει το άλογο, που δημιουργείται κατ’ ευθείαν από το σώμα, με το οποίο η φύση έχει ορίσει να εξομοιώνεται, να συμμετέχει στα πάθη του και να πληρούται από αυτό, αφού έχει εισέλθει στο σώμα κι έχει αναμειχτεί μαζί του, όπως αποδεικνύουν οι ορμές μας, που εμφανίζονται και τίθενται σε κίνηση προς σωματικά αντικείμενα, και που εντείνονται ή χαλαρώνουν παρακολουθώντας τις σωματικές μεταβολές.
Το γεγονός μάλιστα ότι το σώμα του ανθρώπου επηρεάζεται και κινείται μαζί με τις ορμές των παθών του αποδεικνύεται, αφ’ ενός, από το χλόμιασμα και το κοκκίνισμά του, τον τρόμο και τα σκιρτήματα της καρδιάς του, και, αφ’ ετέρου, από τη χαρούμενη και χαλαρή έκφρασή του, όταν ελπίζει και προσδοκά απολαύσεις.
Όταν όμως το διανοητικό μέρος δρα αφ’ εαυτού του και χωρίς πάθος, το σώμα ησυχάζει και ακινητεί, χωρίς να μοιράζεται ούτε να συμμετέχει στη δράση του σκεπτόμενου μέρους, εφόσον το σώμα δεν είναι υποχρεωμένο ν’ ασχοληθεί με το παθητικό ή να συμπεριλάβει το άλογο σε τέτοια δραστηριότητα. Το γεγονός αυτό, συνεπώς, καθιστά επίσης φανερό ότι μέσα μας υπάρχουν δύο μέρη, που διαφέρουν το ένα από το άλλο ως προς τις δυνάμεις τους.




ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΣ
ΗΘΙΚΑ
ΤΟΜΟΣ 12

ΕΚΔΟΤΗΣ ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ



Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου